โพสต์เรื่องผู้เช่าลงเฟซบุ๊กเหมือนกัน เจ้าของบ้านรอด PDPA แต่บริษัทให้เช่าห้องผิด! ส่วนนิติฯ ทวงค่าจอดรถค้าง 11 เดือนในกลุ่ม LINE 290 คน กลับไม่ผิด

บทนำ: ผู้เช่าหายไป แล้วเจ้าของก็เปิดเฟซบุ๊ก

บริษัทให้เช่าห้องแห่งหนึ่งโพสต์รูปบัตรประชาชนของผู้เช่าที่ผิดสัญญาลงเฟซบุ๊ก เพื่อทวงค่าเสียหาย ปลายทางคือคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าบริษัทฝ่าฝืน PDPA มาตรา 27

แต่อีกเรื่องหนึ่ง เจ้าของบ้านเช่าที่เป็นคนธรรมดา ถ่ายรูปสัญญาเช่ากับสภาพบ้านหลังผู้เช่าย้ายออกไปโพสต์ลงเฟซบุ๊ก ปิดชื่อแล้ว แต่ไม่ได้ปิดที่อยู่ เรื่องนี้กลับ ไม่อยู่ใต้ PDPA เลย

คนหนึ่งเป็นบริษัท อีกคนเป็นคนธรรมดา ทั้งคู่เจอปัญหาเดียวกัน คือผู้เช่าไม่ทำตามสัญญา ทั้งคู่เลือกทางเดียวกัน คือเปิดเฟซบุ๊กแล้วโพสต์ แต่ผลต่างกันคนละขั้ว

ยังไม่จบ ในคอนโดแห่งหนึ่ง กรรมการนิติบุคคลพิมพ์ทวงค่าจอดรถที่ค้างมา 11 เดือน ลงกลุ่ม LINE ที่มีลูกบ้าน 290 คน เจ้าของห้องที่ค้างรู้สึกอับอายจนร้องเรียน เรื่องนี้ก็ไม่ผิด

ถ้าคุณมีห้องให้เช่า บริหารหอพัก เป็นกรรมการนิติบุคคล หรือแค่เคยคิดจะโพสต์ทวงเงินใครสักคน คุณตอบได้ไหมว่าสามเรื่องนี้ต่างกันตรงไหน?

นี่คือตอนที่ 4 ของซีรีส์ “ถอดเคส PDPA” รอบนี้เราหยิบ 3 เรื่องร้องเรียนจริงที่เริ่มจากเงินค้างจ่าย มาเล่าแบบสบาย ๆ แล้วปิดท้ายด้วยเช็กลิสต์ก่อนกดโพสต์ ถ้ายังไม่ได้อ่านตอนก่อน ๆ ตอนที่ 1 คือ บริษัทโพสต์ว่าพนักงานพ้นสภาพ ตอนที่ 2 คือ 5 เรื่องจริงของมุมกล้องวงจรปิด และตอนที่ 3 คือ 5 เรื่องจริงของฝ่าย HR

โพสต์ทวงหนี้ มีข้อมูลส่วนบุคคลอะไรอยู่บ้าง?

เกือบทุกโพสต์ทวงหนี้มีข้อมูลที่ชี้ตัวลูกหนี้ได้ แม้จะปิดชื่อไปแล้ว ข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 คือข้อมูลที่ทำให้ระบุตัวบุคคลได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ที่อยู่ เลขห้อง รูปโปรไฟล์ หรือยอดค้างที่คนในตึกรู้กันอยู่แล้วว่าเป็นของใคร ล้วนทำหน้าที่แทนชื่อได้ทั้งนั้น

ลองดูว่าสิ่งที่คนมักใส่ในโพสต์ทวงหนี้ มีน้ำหนักต่างกันอย่างไร

ถ้าอยากเห็นภาพกว้างว่าการโพสต์เรื่องคนอื่นลงโซเชียลถูกมองอย่างไร AIPDPA สรุปคำตอบที่ สคส. ตอบตำรวจไว้แล้วในบทความ โพสต์รูปคนอื่นผิด PDPA หรือไม่ สคส. ตอบตำรวจแล้ว 8 เรื่อง

อ่านก่อนไปต่อ: เรื่องเล่าในบทความนี้สรุปจากเอกสารผลการพิจารณาเรื่องร้องเรียนของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ เราเล่าเฉพาะข้อเท็จจริงที่อยู่ในเอกสาร ไม่เติมรายละเอียดที่เอกสารไม่ได้เขียน และไม่ระบุตัวบุคคลหรือองค์กร ส่วนที่เป็นข้อคิดหรือคำแนะนำเป็นความเห็นของผู้เขียน

เรื่องที่ 1: เจ้าของบ้านโพสต์สัญญาเช่ากับสภาพบ้านลงเฟซบุ๊ก ทำไมไม่อยู่ใต้ PDPA?

เพราะเจ้าของบ้านเป็นคนธรรมดาที่โพสต์เพื่อประโยชน์ส่วนตน ซึ่งเข้าข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) PDPA จึงไม่ใช้บังคับเลย แต่ไม่ได้แปลว่าโพสต์นั้นปลอดภัย คณะกรรมการบอกไว้เองว่าเรื่องนี้เป็นข้อพิพาทระหว่างคู่กรณี ซึ่งต้องไปว่ากันตามกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

ผู้ร้องเป็นผู้ชายคนหนึ่งที่ทำสัญญาเช่าบ้านกับเจ้าของบ้านซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา แต่ อยู่ไม่ครบตามสัญญาเช่า และ ไม่ได้รับเงินประกันคืน

ต่อมาเจ้าของบ้าน ถ่ายรูปหนังสือสัญญาเช่าบ้าน และสภาพบ้านเช่าหลังส่งคืน แล้วโพสต์ลงเฟซบุ๊ก ในรูปนั้นเธอปิดชื่อและนามสกุลของผู้ร้องไว้ แต่ ไม่ได้ปิดที่อยู่ตามทะเบียนบ้าน และที่อยู่บ้านเช่า ผู้ร้องเห็นว่าตัวเองเสียชื่อเสียง จึงร้องเรียน

คณะกรรมการไม่ได้ลงไปดูว่าใครถูกใครผิดเรื่องเงินประกัน แต่ดูที่ประตูแรกก่อน ว่ากฎหมายนี้ใช้กับเรื่องนี้หรือไม่

• การโพสต์ภาพสัญญาเช่าและสภาพบ้านเช่าลงเฟซบุ๊ก เป็นการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล ที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตน
• จึงเข้าข้อยกเว้นตาม มาตรา 4 (1) และ ไม่อยู่ใต้บังคับ PDPA
• เรื่องนี้เป็นข้อพิพาทระหว่างผู้ร้องกับเจ้าของบ้าน ซึ่งเป็นไปตามกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

คณะกรรมการจึงยุติเรื่อง (เอกสารที่ 5/2567 ลงวันที่ 24 มกราคม 2567)

มาตรา 4 (1) คืออะไรกันแน่? กฎหมายเขียนไว้ว่า PDPA ไม่ใช้กับการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น พูดง่าย ๆ คือกฎหมายนี้ออกแบบมาคุมองค์กรและคนที่ใช้ข้อมูลเป็นงานเป็นการ ไม่ได้ออกแบบมาคุมชีวิตส่วนตัวของคนธรรมดาทุกเรื่อง

ความเห็นผู้เขียน: อ่านเรื่องนี้แล้วอย่าเพิ่งสรุปว่า “คนธรรมดาโพสต์อะไรก็ได้” สิ่งที่หลุดไปคือ PDPA ฉบับเดียว แต่โพสต์แบบนี้ยังมีกฎหมายอื่นรออยู่ ที่เจอบ่อยคือ หมิ่นประมาท ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 326 และถ้าทำโดยการโฆษณา เช่น โพสต์สาธารณะ จะเข้ามาตรา 328 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท นอกจากนี้ยังอาจถูกฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานละเมิดทางแพ่ง ส่วนคำถามว่า “พูดความจริงจะผิดได้อย่างไร” ความจริงไม่ได้คุ้มกันทุกกรณี มาตรา 330 ห้ามพิสูจน์ความจริงถ้าเป็นเรื่องส่วนตัวที่การพิสูจน์ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน เรื่องผู้เช่าค้างเงินประกันหนึ่งหลังมักเป็นเรื่องส่วนตัวแบบนั้น

อีกจุดที่น่าสังเกตคือ การปิดชื่ออย่างเดียวไม่ได้ช่วยมาก ที่อยู่ตามทะเบียนบ้านกับที่อยู่บ้านเช่าบอกได้ชัดกว่าชื่อเสียอีก ว่าโพสต์นี้หมายถึงใคร คนในหมู่บ้าน คนในซอย หรือญาติที่รู้ที่อยู่ จำได้ทันที เรื่องนี้ไปในทางเดียวกับตอนที่ 3 ที่บริษัทเบลอหน้าอดีตพนักงานแล้ว แต่คนก็ยังจำได้

ถ้าเจ้าของบ้านอยากกันปัญหาเรื่องเงินประกันตั้งแต่แรก ทางที่ดีกว่าการโพสต์คือเขียนให้ชัดในสัญญาว่าหักเงินประกันได้เมื่อไร เท่าไร และคืนภายในกี่วัน OK Contracts มีตัวอย่าง สัญญาเช่าบ้าน (บ้านเดี่ยว / ทาวน์เฮาส์) ที่ไล่ให้ครบทุกข้อที่ควรมี

เรื่องที่ 2: บริษัทให้เช่าห้องโพสต์บัตรประชาชนผู้เช่าเพื่อทวงค่าเสียหาย ทำไมผิด?

เพราะบริษัทเป็นผู้ควบคุมข้อมูล ได้ข้อมูลมาเพื่อทำสัญญาเช่า แต่เอาไปใช้ทวงหนี้บนเฟซบุ๊กโดยไม่ได้รับความยินยอม จึงฝ่าฝืนมาตรา 27 วรรคหนึ่ง ข้อยกเว้นเรื่องประโยชน์ส่วนตนที่ช่วยเจ้าของบ้านในเรื่องที่ 1 ใช้กับบริษัทไม่ได้ นี่คือเรื่องที่เล่าไว้ในบทนำ

ผู้ร้องเป็นผู้ชายที่ทำสัญญาเช่าห้องพักอาศัยกับบริษัทแห่งหนึ่ง ต่อมาเขา ผิดสัญญาเช่าและติดต่อไม่ได้ บริษัทจึงเปิดเผยข้อมูลของเขาผ่านบัญชีเฟซบุ๊กบัญชีหนึ่ง ได้แก่

• ภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชน ซึ่งมีชื่อ นามสกุล ที่อยู่ และวันเดือนปีเกิด
• ภาพโปรไฟล์เฟซบุ๊ก ของเขา

จุดประสงค์คือ ต้องการให้เขาจ่ายค่าเสียหายจากการผิดสัญญา ผู้ร้องขอให้บริษัทลบโพสต์ แต่ บริษัทเพิกเฉย เขารู้สึกเสื่อมเสียและอับอาย จึงร้องเรียน ขอให้ลบหรือทำลายข้อมูล และให้บริษัทรับผิดชอบความเสียหาย

คณะกรรมการไล่เหตุผลเป็นขั้น

1. บริษัทคือผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 เพราะเป็นนิติบุคคลที่ให้เช่าห้อง และมีอำนาจตัดสินใจว่าจะเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลอย่างไร
2. ตอนเก็บข้อมูล บริษัทมีฐานถูกต้อง การเก็บข้อมูลจากการทำสัญญาเช่า เพื่อทำสัญญาและติดต่อเรื่องการเช่า เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อปฏิบัติตามสัญญาที่ผู้ร้องเป็นคู่สัญญา ตาม มาตรา 24 (3)
3. แต่ตอนใช้ บริษัทใช้ผิดวัตถุประสงค์ การเอาข้อมูลไปโพสต์ทวงค่าเสียหายเป็นการใช้ไม่ตรงกับวัตถุประสงค์แห่งสัญญา และเปิดเผยโดยไม่ได้รับความยินยอม จึง ฝ่าฝืนมาตรา 27 วรรคหนึ่ง
4. เรื่องยุติเพราะบริษัทแก้แล้ว บริษัทได้ทำตามคำขอของผู้ร้อง โดยระงับการเผยแพร่ข้อมูลจากบัญชีเฟซบุ๊กนั้นแล้ว จึงไม่มีประเด็นต้องพิจารณาต่อ

คณะกรรมการยุติเรื่องตามมาตรา 74 ประกอบข้อ 13 (6) ของระเบียบคณะกรรมการฯ ว่าด้วยการยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน พ.ศ. 2565 (เอกสารที่ 8/2568 ลงวันที่ 24 มกราคม 2568)

ประโยคที่ควรจำจากเรื่องนี้คือ “ได้มาถูก ไม่ได้แปลว่าใช้ได้ทุกอย่าง” บริษัทเก็บสำเนาบัตรประชาชนมาอย่างถูกต้องตอนทำสัญญา แต่ฐานมาตรา 24 (3) ครอบคลุมแค่สิ่งที่จำเป็นต่อการทำตามสัญญา การเอาบัตรไปแปะบนเฟซบุ๊กไม่ได้จำเป็นต่อการทำตามสัญญาเช่า มันคือการใช้ข้อมูลเพื่อกดดัน ซึ่งเป็นวัตถุประสงค์ใหม่ที่ไม่มีใครยินยอม

ความเห็นผู้เขียน: เรื่องนี้จบเร็วเพราะบริษัทยอมระงับโพสต์ในที่สุด แต่ลองดูไทม์ไลน์ ผู้ร้องขอให้ลบแล้ว บริษัทเพิกเฉยจนเรื่องไปถึงหน่วยงานกำกับ ถ้าบริษัทลบตั้งแต่วันที่ถูกขอ เรื่องนี้อาจไม่มีเอกสารผลการพิจารณาให้เราเอามาเล่าเลย และถ้าบริษัทยังดื้อไม่ลบ ความเสี่ยงจะไม่หยุดแค่การยุติเรื่อง การใช้หรือเปิดเผยข้อมูลโดยฝ่าฝืนมาตรา 27 มีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 3,000,000 บาทตามมาตรา 83 และผู้ร้องยังเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ตามมาตรา 77

อีกเรื่องที่คนให้เช่ามักลืม คือ สำเนาบัตรประชาชนเป็นข้อมูลที่หลุดแล้วเอาไปใช้ต่อได้ง่ายมาก ทั้งชื่อ ที่อยู่ วันเกิด และเลขประจำตัว บัตรบางรุ่นยังมีช่องศาสนา ซึ่งศาสนาเป็นข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 ด้วย ต่างประเทศเพิ่งเห็นตัวอย่างชัด ๆ เมื่อ ทะเบียนราษฎรเดนมาร์กรั่ว 8.8 ล้านคน จนทางการเตือนเลิกใช้เลขประจำตัวยืนยันตัวตน ซึ่ง TechLawNow สรุปไว้ว่าธุรกิจไทยที่ยังถามเลขบัตรประชาชนต้องเปลี่ยนอะไร

เทียบเรื่องที่ 1 กับเรื่องที่ 2 ให้เห็นชัด ๆ

ถ้าบริษัทของคุณให้เช่าห้องหรือคอนโด สัญญาที่เขียนดีช่วยให้ไม่ต้องไปถึงโพสต์ ดูตัวอย่าง สัญญาเช่าห้องชุด (คอนโดมิเนียม) และถ้ายังไม่แน่ใจว่าใช้ฐานไหนกับข้อมูลผู้เช่า อ่าน คู่มือเลือกฐานทางกฎหมายตามมาตรา 24

เรื่องที่ 3: นิติบุคคลคอนโดทวงค่าจอดรถค้าง 11 เดือนในกลุ่ม LINE ลูกบ้าน 290 คน ทำไมไม่ผิด?

เพราะข้อความไม่ได้ระบุชื่อ ที่อยู่ หรือเลขห้องของใครเลย และไม่มีใครในกลุ่มตอบต่อ จึงชี้ตัวผู้ร้องไม่ได้ ข้อความนั้นจึงไม่ใช่ข้อมูลส่วนบุคคล อีกเหตุผลหนึ่งคือนิติบุคคลไม่ได้เป็นคนตั้งกลุ่ม LINE นั้น จึงไม่ใช่ผู้ควบคุมข้อมูลของกลุ่ม

ผู้ร้องเป็นเจ้าของห้องชุดในอาคารชุดแห่งหนึ่ง เขาเป็นสมาชิกกลุ่ม LINE ที่ เจ้าของห้องชุดคนหนึ่งตั้งขึ้น (ระบุไม่ได้ว่าเป็นใคร) เพื่อใช้คุยกันในหมู่สมาชิก กลุ่มนี้มี สมาชิก 290 คน และมีกรรมการของนิติบุคคลอาคารชุดอยู่ในกลุ่มด้วย

วันหนึ่งกรรมการของนิติบุคคลพิมพ์ข้อความในกลุ่ม ลักษณะเป็นการ ทวงถามค่าจอดรถที่ค้างชำระ 11 เดือน ผู้ร้องรู้สึกอับอาย จึงร้องเรียนนิติบุคคล

คณะกรรมการพิจารณา 2 ชั้น

ข้อสรุปคือการกระทำของนิติบุคคล ไม่ขัดต่อกฎหมาย แต่คณะกรรมการไม่ได้ปล่อยผ่านเฉย ๆ มีคำแนะนำทิ้งท้ายว่า นิติบุคคลควร เคร่งครัดและระมัดระวังการเอาข้อมูลส่วนบุคคลของเจ้าของร่วมไปใช้หรือเปิดเผยเกินวัตถุประสงค์ที่เก็บ และโดยไม่ได้รับความยินยอม เพราะอาจฝ่าฝืน PDPA ได้ แล้วจึงยุติเรื่อง (เอกสารที่ 13/2567 ลงวันที่ 30 เมษายน 2567)

ความเห็นผู้เขียน: เรื่องนี้รอดแบบเฉียดฉิว และรอดเพราะรายละเอียดเล็ก ๆ สองข้อ คือไม่มีเลขห้อง และไม่มีใครตอบต่อ ลองเปลี่ยนนิดเดียว ถ้ากรรมการพิมพ์ว่า “ห้อง 12xx ค้างค่าจอดรถ 11 เดือน” หรือมีลูกบ้านตอบว่า “คันสีขาวที่จอดหน้าลิฟต์ใช่ไหม” ข้อความนั้นจะเริ่มชี้ตัวได้ทันที และนิติบุคคลที่ถือรายชื่อเจ้าของร่วมกับยอดค้างไว้ในฐานะผู้ควบคุมข้อมูล จะต้องตอบคำถามเหมือนบริษัทในเรื่องที่ 2 ว่าเอาข้อมูลไปใช้เกินวัตถุประสงค์หรือเปล่า

คำแนะนำท้ายเอกสารจึงสำคัญกว่าผลยุติเรื่อง ทางที่ปลอดภัยกว่าคือแจ้งยอดค้างถึงเจ้าของห้องโดยตรง ไม่ใช่ในกลุ่มรวม ส่วนเรื่องกลุ่มแชตที่ลามไปเป็นการแฉ TechLawNow มีบทความ OpenChat แฉคนอื่น ผิดกฎหมายไหม แอดมิน คนแชร์ คนในกลุ่มโดนด้วยไหม ที่ตอบว่าใครต้องรับผิดแค่ไหน ถ้านิติบุคคลของคุณกำลังทำเรื่องข้อมูลลูกบ้านอื่น ๆ ด้วย เช่น กล้องหรือการสแกนหน้า AIPDPA มีทั้ง ติดกล้องวงจรปิดในออฟฟิศ ร้าน คอนโด ต้องทำอะไรตาม PDPA และ สแกนใบหน้าเข้าคอนโด มติที่ประชุมผ่านแล้วพอหรือยัง

ทำไมโพสต์เดียวกัน คนธรรมดารอด PDPA แต่บริษัทไม่รอด?

เพราะข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) เขียนไว้สำหรับบุคคลที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัวเท่านั้น นิติบุคคลไม่มีชีวิตส่วนตัวให้อ้าง ทุกอย่างที่บริษัททำกับข้อมูลลูกค้าคือการทำในนามธุรกิจ บริษัทจึงยืนอยู่ในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลตลอดเวลา และต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับทุกครั้งที่ใช้หรือเปิดเผย

ลองไล่ด้วย 3 คำถามนี้ ก่อนตัดสินว่าโพสต์หนึ่งอยู่ใต้ PDPA หรือไม่

ความเห็นผู้เขียน: สำหรับเจ้าของห้องเช่าที่เป็นบุคคลธรรมดา อย่ามองข้อ 1 ว่าเป็นใบผ่านถาวร คำว่า “ประโยชน์ส่วนตน” เหมาะกับคนที่ให้เช่าบ้านหลังเดียวแบบในเรื่องที่ 1 แต่ถ้าคุณปล่อยเช่าหลายห้องเป็นอาชีพ มีพนักงาน มีเพจธุรกิจ หรือใช้ระบบจัดการผู้เช่า การอ้างว่าทำเพื่อเรื่องส่วนตัวจะยากขึ้นเรื่อย ๆ เอกสาร 3 ฉบับนี้ไม่ได้ตอบเรื่องนี้ไว้ตรง ๆ จึงควรถือว่าเป็นพื้นที่สีเทา และทำเหมือนกฎหมายใช้บังคับไว้ก่อนจะปลอดภัยกว่า

จะทวงหนี้ผู้เช่าอย่างไร ไม่ให้กลายเป็นเรื่องร้องเรียน?

ทวงกับตัวลูกหนี้โดยตรง ทำเป็นลายลักษณ์อักษร และใช้ช่องทางทางกฎหมายเมื่อคุยไม่จบ ไม่มีขั้นไหนต้องใช้โซเชียลเลย และทุกขั้นสร้างหลักฐานที่ใช้ต่อในศาลได้ ซึ่งโพสต์เฟซบุ๊กให้ไม่ได้

ถ้าธุรกิจของคุณจ้างคนอื่นทวงหนี้แทน หรือให้สินเชื่อเป็นปกติธุระ ยังมี พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ที่ห้ามเปิดเผยความเป็นหนี้ให้คนที่ไม่เกี่ยวข้องรู้ ควรเขียนข้อห้ามนี้ลงใน สัญญาจ้างให้ติดตามหนี้ ด้วย ส่วนจะเข้ากฎหมายนี้หรือไม่ขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละธุรกิจ ภาพสุดโต่งของการทวงหนี้แบบประจานเห็นได้จากข่าวล่าสุด แอปเงินกู้เถื่อนเอารายชื่อไปทวงหนี้ประจาน ผิดไหม ที่ TechLawNow สรุปไว้

ถ้าเจ้าหนี้อีกรายมาขอข้อมูลลูกหนี้จากบริษัทคุณ เรื่องนั้นมีกติกาของมันเอง อ่าน เจ้าหนี้ขอข้อมูลลูกหนี้ บริษัทต้องให้หรือปฏิเสธ

ก่อนกดโพสต์เรื่องลูกหนี้ ต้องเช็กอะไรบ้าง? เช็กลิสต์ 10 ข้อ

ถ้าตอบข้อไหนไม่ได้ อย่าเพิ่งกดโพสต์ ทั้ง 10 ข้อโยงกลับไปหาเรื่องร้องเรียนจริงข้างบน เจ้าของห้องเช่า ผู้จัดการหอพัก และกรรมการนิติบุคคลใช้ได้ทันที ไม่ต้องลงทุนอะไร นอกจากหยุดคิดสัก 2 นาทีก่อนกดปุ่ม และในทางปฏิบัติ ข้อ 1 ข้อเดียวก็ตัดความเสี่ยงไปได้เกือบหมดแล้ว

1. ทวงตรงกับลูกหนี้ก่อนเสมอ ทั้งแชตส่วนตัว โทรศัพท์ และหนังสือทวงถาม
2. ถ้าคุณเป็นบริษัท อย่าคิดว่าข้อยกเว้นประโยชน์ส่วนตนช่วยได้ นิติบุคคลคือผู้ควบคุมข้อมูลเสมอ (เรื่องที่ 2)
3. ข้อมูลที่ได้มาตอนทำสัญญา ใช้เพื่อทำตามสัญญาเท่านั้น ห้ามเอาไปใช้กดดันในที่สาธารณะ (เรื่องที่ 2)
4. ห้ามโพสต์บัตรประชาชน สำเนาสัญญา หรือรูปหน้าของลูกหนี้ ไม่ว่าจะปิดอะไรไว้บ้าง
5. ปิดชื่อไม่พอ ที่อยู่ เลขห้อง ทะเบียนรถ ก็ชี้ตัวได้ (เรื่องที่ 1)
6. ประกาศยอดค้างในกลุ่มรวม ต้องไม่มีอะไรชี้ตัวใครได้ และควรส่งรายละเอียดถึงเจ้าของห้องโดยตรงแทน (เรื่องที่ 3)
7. ถ้ามีคนขอให้ลบ ลบก่อน แล้วค่อยคุยเรื่องเงิน ความเพิกเฉยคือสิ่งที่ทำให้เรื่องที่ 2 ไปถึงการร้องเรียน
8. กำหนดตัวคนที่โพสต์ในนามบริษัทหรือนิติบุคคลได้ และให้ทุกโพสต์เรื่องลูกค้าต้องผ่านคนตรวจ
9. เก็บสำเนาบัตรและสัญญาผู้เช่าในที่ล็อก และลบเมื่อหมดความจำเป็น
10. อบรมพนักงานแอดมินเพจ นิติบุคคล และผู้จัดการอาคาร เพราะทั้ง 3 เรื่องเริ่มจากคนกดโพสต์ ไม่ใช่ระบบ

ข้อ 10 คือข้อที่ทำให้ 9 ข้อแรกยั่งยืน ถ้าอยากให้ทีมมีทักษะนี้ติดตัว ลองดูคอร์สพัฒนาทักษะคนทำงานที่ SkiLLNo ส่วนบริษัทที่ต้องโพสต์เรื่องคนอื่นเพื่อการทำงานจริง ๆ ให้ลองตอบ 3 คำถามของการอ้างประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้ได้ก่อน

ถ้าคุณเป็นคนที่ถูกโพสต์ทวงหนี้ ทำอะไรได้บ้าง?

เริ่มจากเก็บหลักฐาน แล้วขอให้ลบเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าไม่ได้ผลค่อยร้องเรียนหรือปรึกษาทนาย การเป็นหนี้จริงไม่ได้ทำให้คุณเสียสิทธิในข้อมูลของตัวเอง และการร้องเรียนเรื่องข้อมูลก็ไม่ได้ทำให้หนี้หายไป สองเรื่องนี้แยกกัน

1. แคปหน้าจอพร้อมวันเวลาและลิงก์ ทั้งโพสต์ คอมเมนต์ และจำนวนคนที่เห็นหรือแชร์
2. ดูว่าใครโพสต์ เป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัท เพราะเส้นทางต่างกัน (เรื่องที่ 1 กับเรื่องที่ 2)
3. ขอให้ลบเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล ใช้สิทธิตาม PDPA เช่น ขอให้ลบตามมาตรา 33 หรือคัดค้านการใช้ตามมาตรา 32 ได้
4. ถ้าบริษัทเพิกเฉย ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อ สคส. ได้ โดยต้องมีชื่อ ที่อยู่ และช่องทางติดต่อให้ครบ
5. ถ้าเป็นบุคคลธรรมดาที่โพสต์เรื่องส่วนตัว ทางที่ใช้ได้มักเป็นกฎหมายอื่น เช่น หมิ่นประมาทหรือละเมิด ควรปรึกษาทนายก่อนตัดสินใจ
6. คุยเรื่องหนี้แยกไปอีกทาง ถ้ามีหนี้จริง การตกลงผ่อนชำระเป็นลายลักษณ์อักษรช่วยให้ทั้งสองฝ่ายเลิกเถียงกันในโซเชียล

ถ้าคุณเป็นฝ่ายบริษัทที่ต้องรับคำขอแบบนี้ Kooru มี ชุดแบบฟอร์มคำขอใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูล ที่ช่วยรับเรื่อง ตรวจตัวตน และตอบกลับได้ทันกำหนด ส่วนวิธีจัดระบบตอบคำขอทั้งหมด อ่าน ลูกค้าขอดู ขอลบ ขอหยุดใช้ข้อมูล ตอบอย่างไรให้ทันกำหนด

โพสต์ทวงหนี้แบบผิดวิธี เสี่ยงอะไรบ้าง? 4 ชั้นที่เจ้าของธุรกิจควรรู้

ความเสี่ยงมาได้ทั้งจาก PDPA กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่ง และชื่อเสียงของธุรกิจเอง และที่น่าคิดคือเงินที่ทวงอยู่มักน้อยกว่าความเสียหายที่โพสต์เดียวสร้างได้หลายเท่า ถ้าผู้เช่าค้างเงินหนึ่งเดือน แต่คุณเสียลูกค้ารายใหม่ไปหลายคนเพราะรีวิวว่า “ที่นี่ชอบประจานลูกค้า” การโพสต์นั้นก็ขาดทุนตั้งแต่วันแรก

อ่านภาพรวมโทษตาม PDPA ทั้งหมดได้ที่ คู่มือโทษตาม PDPA

ให้ Kooru ช่วยจัดระบบข้อมูลผู้เช่าและลูกบ้าน ก่อนที่จะมีใครร้องเรียน

Kooru ช่วยวางเอกสาร กติกา และคนดูแลข้อมูลผู้เช่าหรือลูกบ้านให้ครบ ตั้งแต่วันทำสัญญาจนถึงวันที่ต้องทวงหนี้ เพราะทั้ง 3 เรื่องในบทความนี้มีจุดร่วมเดียวกัน คือ ข้อมูลที่ได้มาอย่างถูกต้อง ถูกเอาไปใช้ในวันที่อารมณ์ร้อนที่สุด ทีมกฎหมาย Kooru ช่วยให้วันนั้นมีขั้นตอนรองรับ แทนการตัดสินใจกดโพสต์

1. ประกาศความเป็นส่วนตัวสำหรับผู้เช่าและลูกบ้าน

บอกให้ชัดตั้งแต่วันทำสัญญาว่าเก็บข้อมูลอะไร ใช้เพื่ออะไร และจะติดต่อเรื่องค่าค้างผ่านช่องทางไหน เริ่มได้จาก ประกาศความเป็นส่วนตัวสำหรับลูกค้า ที่แก้ใช้ได้ในวันเดียว

2. ขั้นตอนทวงหนี้ที่ไม่ใช้โซเชียล

เราช่วยเขียนแนวปฏิบัติสำหรับแอดมินเพจ ผู้จัดการอาคาร และกรรมการนิติบุคคล ว่าทวงอย่างไร ผ่านช่องทางไหน และอะไรห้ามโพสต์เด็ดขาด

3. ระบบรับคำขอลบและคำร้องเรียน

ใช้ ชุดแบบฟอร์มคำขอใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูล เพื่อไม่ให้คำขอลบโพสต์ถูกเพิกเฉยแบบในเรื่องที่ 2

4. บริการ DPO รายเดือน

ถ้าคุณบริหารหอพัก อพาร์ตเมนต์ หรือนิติบุคคลอาคารชุด และอยากมีคนตอบเรื่องเหล่านี้ต่อเนื่อง ดู บริการ DPO as a Service ของ Kooru

ติดต่อเรา

ทักมาทาง LINE @kooru เล่าสั้น ๆ ว่าคุณมีห้องให้เช่ากี่ห้อง หรือดูแลอาคารแบบไหน ทีมกฎหมาย Kooru ตอบในเวลาทำการ ปรึกษาเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่าย

ข้อความฝากให้คิด

เงินค้างเป็นเรื่องของสองคน แต่โพสต์เป็นเรื่องของคนทั้งเฟซบุ๊ก

ปิดชื่อแล้ว ไม่ได้แปลว่าไม่มีใครรู้ว่าเป็นใคร

สำเนาบัตรประชาชนที่ผู้เช่าให้มา คือความไว้ใจ ไม่ใช่อาวุธ

ข้อความที่รอดในกลุ่ม LINE รอดเพราะไม่มีเลขห้อง ไม่ใช่เพราะทวงได้ทุกแบบ

และคำถามที่ควรถามก่อนกดโพสต์ ไม่ใช่ “เขาผิดจริงไหม” แต่คือ “ถ้าเรื่องนี้ไปถึงศาล โพสต์นี้จะช่วยหรือทำร้ายเรา”

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับการทวงหนี้และ PDPA

1. โพสต์ทวงหนี้ลงเฟซบุ๊ก ผิด PDPA ไหม?

ขึ้นกับว่าใครโพสต์และโพสต์อะไร ถ้าเป็นบุคคลธรรมดาที่โพสต์เพื่อเรื่องส่วนตัว มักเข้าข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) PDPA ไม่ใช้บังคับ แต่ยังอาจผิดกฎหมายอื่น เช่น หมิ่นประมาท ถ้าเป็นบริษัทที่เอาข้อมูลลูกค้าไปโพสต์ทวงหนี้ มักฝ่าฝืนมาตรา 27 เหมือนเรื่องร้องเรียนที่ 8/2568

2. เจ้าของบ้านเช่าที่เป็นคนธรรมดา ต้องทำตาม PDPA ไหม?

ถ้าเก็บและใช้ข้อมูลผู้เช่าเพื่อประโยชน์ส่วนตนจริง ๆ เช่น ให้เช่าบ้านหลังเดียว อาจเข้าข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) เหมือนเรื่องร้องเรียนที่ 5/2567 แต่ถ้าทำเป็นธุรกิจมากขึ้น เช่น มีหลายห้อง มีพนักงาน หรือมีเพจ การอ้างข้อยกเว้นจะยากขึ้น จึงควรทำตาม PDPA ไว้ก่อน

3. บริษัทโพสต์บัตรประชาชนผู้เช่าที่ผิดสัญญา ทำได้ไหม?

ไม่ได้ ในเรื่องร้องเรียนที่ 8/2568 บริษัทเก็บข้อมูลผู้เช่ามาเพื่อทำสัญญาตามมาตรา 24 (3) แต่เอาภาพบัตรประชาชนและรูปโปรไฟล์ไปโพสต์ทวงค่าเสียหาย ซึ่งเกินวัตถุประสงค์และไม่ได้รับความยินยอม คณะกรรมการชี้ว่าฝ่าฝืนมาตรา 27 วรรคหนึ่ง

4. ปิดชื่อผู้เช่าในโพสต์แล้ว ยังมีปัญหาไหม?

ยังมีได้ ถ้าในโพสต์ยังมีที่อยู่ เลขห้อง หรือรายละเอียดที่ทำให้คนรู้ว่าเป็นใคร ข้อมูลนั้นยังระบุตัวได้ทางอ้อม ในเรื่องร้องเรียนที่ 5/2567 เจ้าของบ้านปิดชื่อแล้วแต่ไม่ได้ปิดที่อยู่ตามทะเบียนบ้านและที่อยู่บ้านเช่า

5. นิติบุคคลคอนโดทวงค่าส่วนกลางหรือค่าจอดรถในกลุ่ม LINE ได้ไหม?

ในเรื่องร้องเรียนที่ 13/2567 ข้อความทวงค่าจอดรถค้าง 11 เดือนในกลุ่ม 290 คนไม่ผิด เพราะไม่มีชื่อ ที่อยู่ หรือเลขห้อง จึงชี้ตัวใครไม่ได้ และนิติบุคคลไม่ได้ตั้งกลุ่มเอง แต่คณะกรรมการแนะนำให้ระวังการใช้ข้อมูลเจ้าของร่วมเกินวัตถุประสงค์ ทางที่ปลอดภัยคือแจ้งยอดค้างถึงเจ้าของห้องโดยตรง

6. ถ้าโพสต์ทวงหนี้ระบุเลขห้อง จะผิดไหม?

เอกสารที่ยกมาไม่ได้ตอบกรณีนี้ตรง ๆ แต่ความเห็นผู้เขียนคือเสี่ยงมาก เพราะในอาคารเดียวกัน เลขห้องชี้ตัวเจ้าของห้องได้ทางอ้อม เมื่อเป็นข้อมูลส่วนบุคคลแล้ว นิติบุคคลในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลต้องมีฐานรองรับการเปิดเผยต่อลูกบ้านทั้งกลุ่ม ซึ่งหาได้ยาก

7. ข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) คืออะไร?

มาตรา 4 (1) บอกว่า PDPA ไม่ใช้กับการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น ข้อยกเว้นนี้ใช้กับคนธรรมดา ไม่ใช้กับบริษัทหรือนิติบุคคลที่ทำในนามธุรกิจ

8. โดนโพสต์ประจานเรื่องหนี้ ต้องทำอย่างไร?

เก็บหลักฐานพร้อมวันเวลา ขอให้ลบเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าคนโพสต์เป็นบริษัทและเพิกเฉย ร้องเรียนต่อ สคส. ได้โดยระบุชื่อและช่องทางติดต่อให้ครบ ถ้าคนโพสต์เป็นบุคคลธรรมดา ทางที่ใช้ได้มักเป็นกฎหมายอื่น เช่น หมิ่นประมาทหรือละเมิด ควรปรึกษาทนาย

9. พูดความจริงว่าเขาเป็นหนี้ จะผิดหมิ่นประมาทได้อย่างไร?

ความจริงไม่ได้คุ้มกันทุกกรณี ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 330 ห้ามพิสูจน์ความจริงถ้าเป็นการใส่ความในเรื่องส่วนตัวที่การพิสูจน์ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน หนี้ระหว่างเจ้าของห้องกับผู้เช่าคนหนึ่งมักเป็นเรื่องส่วนตัว จึงควรใช้ช่องทางทวงถามและศาลแทนการโพสต์

10. บริษัทลบโพสต์แล้ว เรื่องจบไหม?

ในเรื่องร้องเรียนที่ 8/2568 เมื่อบริษัทระงับการเผยแพร่แล้ว คณะกรรมการยุติเรื่องเพราะไม่มีประเด็นต้องพิจารณาต่อ แต่การลบไม่ได้ลบความจริงว่าฝ่าฝืนมาตรา 27 ไปแล้ว และเจ้าของข้อมูลที่เสียหายยังมีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทนทางแพ่งตามมาตรา 77

อ้างอิง (References)

1. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. (24 ม.ค. 2567). ผลการพิจารณาที่ 5/2567 (เจ้าของบ้านโพสต์สัญญาเช่าและสภาพบ้านเช่าลงเฟซบุ๊ก มาตรา 4 (1))
2. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (24 ม.ค. 2568). ผลการพิจารณาที่ 8/2568 (บริษัทให้เช่าห้องโพสต์บัตรประชาชนผู้เช่าเพื่อทวงค่าเสียหาย มาตรา 6, 24 (3), 27)
3. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (30 เม.ย. 2567). ผลการพิจารณาที่ 13/2567 (ทวงค่าจอดรถค้างชำระในกลุ่ม LINE ของเจ้าของร่วม มาตรา 6)
4. พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4 (1), 6, 24 (3), 26, 27, 32, 33, 74, 77, 78, 83 และ 90
5. ระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ว่าด้วยการยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน พ.ศ. 2565
6. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326, 328 และ 330
7. พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558
8. AIPDPA. บทความและคู่มือเรื่องการโพสต์ข้อมูลผู้อื่นและฐานทางกฎหมาย สืบค้นจาก https://aipdpa.com

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการตัดสินใจทางธุรกิจ ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะกรณี เรื่องเล่าสรุปจากเอกสารผลการพิจารณาเรื่องร้องเรียนที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ ส่วนที่ระบุว่าเป็นความเห็นของผู้เขียนหรือข้อคิดเป็นการวิเคราะห์เพิ่มเติม ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของเอกสาร เราไม่ระบุชื่อบุคคลและองค์กรในเรื่องเล่าเพื่อมุ่งที่หลักการ

โดย: คุณภูวรา (Khun Phuwara) – ที่ปรึกษาอาวุโสด้านกลยุทธ์ธุรกิจและ Legal-Tech แห่ง The Kooru

เกี่ยวกับผู้เขียน: ภูวรา ครอบตะคุ

ทนายความ ใบอนุญาตเลขที่ 477/2558 · เนติบัณฑิตไทย รุ่น 69 · LL.M. กฎหมาย IP & IT (เหรียญทอง) · DPO

ทำงานด้านไอทีและดิจิทัลมาร์เก็ตติ้งมากว่า 20 ปีก่อนเข้าสู่วิชาชีพกฎหมาย ผู้ก่อตั้ง Kooru ที่ปรึกษากฎหมายเทคโนโลยีที่ดูแล PDPA, AI Governance และทรัพย์สินทางปัญญาให้ SME

ถามผู้เขียนทาง LINEประวัติเต็ม