ข้ามไปยังเนื้อหา
ตอบแชต จ–ศ 10:00–20:00 · คุยฟรี 15 นาที · Gap Analysis ส่งใน 3 วันทำการ062-939-4144 · sale@kooru.com
PDPA & Data Privacy · อ่าน 27 นาที

โดนเอารูปครอบครัวไปโพสต์ประจาน โดนเรียกมิจฉาชีพ โดนแต่งเรื่องว่าเป็นผัวเมีย ร้อง PDPA ก็ช่วยไม่ได้! 5 ดราม่าโซเชียลจริง ที่ต้องไปสู้ด้วยกฎหมายอื่น

ดราม่าโซเชียลกับ PDPA คือคำถามว่าเมื่อเราโดนเอารูปครอบครัวไปโพสต์ประจาน โดนเรียกมิจฉาชีพ หรือโดนคนธรรมดาเอารูป คลิป หรือข้อมูลไปโพสต์ในเฟซบุ๊กหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ เราร้องเรียนตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ได้หรือไม่ คำตอบส่วนใหญ่คือไม่ได้ เพราะมาตรา 4 (1) ยกเว้นการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลที่บุคคลทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัว ทางที่ใช้ได้จริงจึงเป็นกฎหมายอื่น เช่น หมิ่นประมาท ละเมิด หรือ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ บทความนี้ถอด 5 เรื่องจริงว่าทำไมทั้ง 5 คนไปไม่ถึงไหนกับ PDPA จุดไหนที่ดราม่าจะกลายเป็นเรื่อง PDPA ของธุรกิจ และถ้าคุณโดนเอง ต้องเดินทางไหน

โดย ทนายความ · DPO · ผู้ก่อตั้ง Kooru
เผยแพร่
อัปเดตล่าสุด
โดนเอารูปครอบครัวไปโพสต์ประจาน โดนเรียกมิจฉาชีพ โดนแต่งเรื่องว่าเป็นผัวเมีย ร้อง PDPA ก็ช่วยไม่ได้! 5 ดราม่าโซเชียลจริง ที่ต้องไปสู้ด้วยกฎหมายอื่น

บทนำ: ส่งรูปคู่ไปให้คนรู้จักรูปเดียว แล้วกลายเป็นผัวเมียบนเฟซบุ๊ก

ผู้ชายคนหนึ่งส่งรูปถ่ายที่ตัวเองถ่ายคู่กับผู้หญิงอีกคนให้คนรู้จักดู ระหว่างแชตกัน ไม่นานรูปนั้นไปโผล่บนเฟซบุ๊กของคนที่สาม พร้อมข้อความว่าทั้งสองเป็นสามีภรรยากัน ซึ่งไม่จริง ทั้งคู่อับอายจนต้องมอบอำนาจให้อีกคนไปร้องเรียน

ปลายทางคือคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า เรื่องนี้ ไม่ใช่เรื่องของ PDPA

ไม่ใช่เรื่องเดียว ในอีกเรื่องหนึ่ง พ่อคนหนึ่งเข้าไปถามคนที่กดสัญลักษณ์แสดงความไม่พอใจในโพสต์ขายของของภรรยา แล้วโดนอีกบัญชีเข้ามาเรียกว่า “มิจฉาชีพ” และโดนเจ้าของเพจเอาโพสต์ของเขาซึ่งมีรูปโปรไฟล์พ่อแม่ลูกไปโพสต์ต่อ อีกเรื่องหนึ่ง ผู้หญิงคนหนึ่งกดรายงานโพสต์ที่ใส่ร้ายเธอไปหาบริษัท 3 แห่งหลายครั้ง ไม่มีใครจัดการ ทั้งสองเรื่องจบที่ ข้อยกเว้นข้อเดียวกัน

ถ้าคุณเคยโดนเอารูปไปโพสต์ เคยคิดจะร้อง PDPA เพราะโดนประจาน หรือเป็นเจ้าของเพจที่ต้องรับมือดราม่าในคอมเมนต์ทุกวัน คุณรู้ไหมว่าทำไมกฎหมายที่ชื่อว่า “คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล” ถึงไม่คุ้มครองคนเหล่านี้?

นี่คือตอนที่ 5 ของซีรีส์ “ถอดเคส PDPA” รอบนี้เราหยิบ 5 เรื่องร้องเรียนจริงที่เริ่มจากดราม่าบนโซเชียล มาเล่าแบบสบาย ๆ แล้วตอบให้ชัดว่าถ้าไม่ใช่ PDPA ต้องไปทางไหน ถ้ายังไม่ได้อ่านตอนก่อน ๆ ตอนที่ 1 คือ บริษัทโพสต์ว่าพนักงานพ้นสภาพ ตอนที่ 2 คือ 5 เรื่องจริงของมุมกล้องวงจรปิด ตอนที่ 3 คือ 5 เรื่องจริงของฝ่าย HR และตอนที่ 4 คือ โพสต์ทวงหนี้ผู้เช่า ซึ่งข้อยกเว้นเดียวกันนี้เป็นตัวตัดสินเรื่องของเจ้าของบ้านเช่า


ทำไม PDPA ไม่คุ้มครองคนที่โดนประจานในโซเชียล?

เพราะมาตรา 4 (1) เขียนไว้ว่า PDPA ไม่ใช้กับการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น เมื่อคนโพสต์เป็นคนธรรมดาที่ทะเลาะกันเรื่องส่วนตัว การโพสต์นั้นจึงอยู่นอกกฎหมายฉบับนี้ตั้งแต่ประตูแรก ไม่ว่ารูปจะชัดแค่ไหน หรือข้อความจะแรงแค่ไหน

พูดง่าย ๆ คือ PDPA ถูกออกแบบมาคุม องค์กรและคนที่ใช้ข้อมูลเป็นงานเป็นการ ไม่ได้ออกแบบมาเป็นศาลตัดสินดราม่าระหว่างคนธรรมดา เรื่องแบบนั้นมีกฎหมายอื่นรองรับอยู่แล้ว และมักได้ผลกว่าด้วย

ดูภาพรวมของ 5 เรื่องในบทความนี้ก่อน

เรื่องต้นดราม่าสิ่งที่ถูกโพสต์เหตุผลที่ PDPA ไปไม่ถึง
1คนในครอบครัวไม่ยอมลบรูปรูปครอบครัวกิจกรรมในครอบครัว มาตรา 4 (1)
2ปุ่มแสดงความไม่พอใจในเพจขายของโพสต์ถาม + รูปโปรไฟล์พ่อแม่ลูกประโยชน์ส่วนตน มาตรา 4 (1)
3รูปคู่ที่ส่งให้คนรู้จักในแชตรูปคู่ + ข้อความว่าเป็นผัวเมียประโยชน์ส่วนตน มาตรา 4 (1)
4ปัญหาส่วนตัวกับบัญชีหนึ่งรูปและคลิปหน้าตัวเอง + ข้อความใส่ร้ายประโยชน์ส่วนตน มาตรา 4 (1)
5แฟนเพจเอารูปจากบัญชีส่วนตัวไปโพสต์รูปครอบครัว + ความเห็นเรื่องงานไม่ระบุว่าเพจเป็นใคร หลักฐานไม่ชัดพอ

ถ้าอยากเห็นมุมเดียวกันจากอีกฝั่ง AIPDPA สรุปไว้แล้วว่า โพสต์รูปคนอื่นผิด PDPA หรือไม่ สคส. ตอบตำรวจแล้ว 8 เรื่อง ซึ่งเป็นคำถามที่ตำรวจหลายสถานีส่งมาถาม เพราะเจอคนมาแจ้งความแบบนี้บ่อยมาก

อ่านก่อนไปต่อ: เรื่องเล่าในบทความนี้สรุปจากเอกสารผลการพิจารณาเรื่องร้องเรียนของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ เราเล่าเฉพาะข้อเท็จจริงที่อยู่ในเอกสาร ไม่เติมรายละเอียดที่เอกสารไม่ได้เขียน และไม่ระบุตัวบุคคลหรือองค์กร ส่วนที่เป็นข้อคิดหรือคำแนะนำเป็นความเห็นของผู้เขียน


เรื่องที่ 1: ขอให้ลบรูปครอบครัวที่โพสต์ไว้ แต่อีกฝ่ายไม่ยอม ทำไม PDPA บังคับให้ลบไม่ได้?

เพราะรูปครอบครัวที่โพสต์ลงโซเชียลของคนในครอบครัวเอง คือกิจกรรมในครอบครัวตามมาตรา 4 (1) PDPA จึงไม่ใช้บังคับ และคณะกรรมการวินิจฉัยประเด็นนี้ไม่ได้เลย สิทธิขอให้ลบตาม PDPA ใช้กับผู้ควบคุมข้อมูลที่อยู่ใต้กฎหมายนี้ ไม่ใช้กับญาติที่โพสต์รูปงานครอบครัว

ผู้ร้องเป็นผู้หญิงคนหนึ่ง เธออยากให้อีกฝ่ายซึ่งเป็นผู้หญิงเหมือนกัน ลบภาพถ่ายที่มีทั้งเธอ อีกฝ่าย และครอบครัว ซึ่งถูกโพสต์ไว้ในสื่อสังคมออนไลน์ ทุกช่องทาง ของอีกฝ่าย

เหตุผลของเธอคือรูปเหล่านั้นทำให้เธอและครอบครัวเสียหาย เสียชื่อเสียง และ อาจทำให้คนภายนอกเข้าใจผิดว่ายังมีความสัมพันธ์เป็นครอบครัวเดียวกันอยู่ แต่อีกฝ่าย ปฏิเสธไม่ยอมลบ

ชายหนุ่มสองคนนั่งที่โต๊ะในบ้าน คนหนึ่งเอามือกุมหัว อีกคนกางมือโวยวายด้วยสีหน้าไม่พอใจ สื่อถึงความขัดแย้งในครอบครัวที่ลามไปถึงรูปบนโซเชียล

คณะกรรมการดูแค่ประตูแรก

  • ข้อเท็จจริงเข้าหลักเกณฑ์ มาตรา 4 (1) ที่ไม่ให้ใช้ PDPA กับการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูล เพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคล
  • จึง ไม่สามารถพิจารณาวินิจฉัย ว่าต้องลบรูปหรือไม่

คณะกรรมการจึงสั่งไม่รับเรื่อง (เอกสารที่ 16/2566 ลงวันที่ 30 สิงหาคม 2566)

ความเห็นผู้เขียน: อ่านระหว่างบรรทัด เรื่องนี้ไม่ได้เริ่มที่รูป แต่เริ่มที่ความสัมพันธ์ที่เปลี่ยนไป ตอนถ่าย ทุกคนยิ้มให้กล้อง ตอนนี้รูปเดียวกันกลายเป็นสิ่งที่อีกฝ่ายอยากให้หายไป PDPA ไม่ได้ออกแบบมาแก้ปัญหาแบบนี้ และคงไม่ควรด้วย ถ้ากฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลบังคับให้ญาติต้องลบรูปงานบวช งานแต่ง หรือรูปวันเกิดได้ทุกครั้งที่ทะเลาะกัน ทุกบ้านคงต้องมีทนายประจำ

ทางที่เหลือจึงเป็นการคุยกันตรง ๆ หรือถ้ามีความเสียหายจริง ก็ต้องดูกฎหมายอื่น เช่น การละเมิดทางแพ่ง ซึ่งต้องพิสูจน์ได้ว่าเสียหายอย่างไร และถ้าตกลงกันได้ การทำ สัญญาประนีประนอมยอมความ ที่เขียนไว้ชัดว่าใครลบอะไร ภายในกี่วัน และห้ามโพสต์อะไรอีก ช่วยให้เรื่องจบจริง ไม่ใช่จบแค่ในแชต


เรื่องที่ 2: แม่ค้าออนไลน์โดนกดปุ่มไม่พอใจรัว ๆ พ่อเข้าไปถาม แล้วโดนเรียกว่ามิจฉาชีพ PDPA ช่วยได้ไหม?

ไม่ได้ เพราะเจ้าของเพจที่เอาโพสต์ของพ่อพร้อมรูปโปรไฟล์ครอบครัวไปโพสต์ต่อ ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) คณะกรรมการชี้ว่าเรื่องนี้เป็นข้อพิพาทระหว่างคู่กรณี ซึ่งต้องไปเรียกร้องตามกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

ผู้ร้องมี 3 คนในครอบครัวเดียวกัน คือ พ่อ แม่ และลูกสาวที่ยังเป็นเด็ก

เรื่องเริ่มจากแม่ซึ่งโพสต์ขายสินค้าในเพจของตัวเองหลายครั้ง แล้วมีบัญชีเฟซบุ๊กส่วนตัว 2 บัญชี มากดสติกเกอร์สัญลักษณ์แสดงความไม่พอใจหลายครั้ง ในโพสต์ขายของเหล่านั้น จนครอบครัวรู้สึกว่าทำให้คนที่เห็นเข้าใจผิด

พ่อจึงใช้บัญชีเฟซบุ๊กส่วนตัวของเขา ซึ่งมีรูปโปรไฟล์เป็นรูปถ่ายของทั้งสามคน เข้าไปโพสต์ถามในเพจของบัญชีที่ 1 ว่ากดแบบนั้นทำไม จากนั้นเรื่องก็บานปลาย

  1. บัญชีที่ 2 เข้ามาเขียนข้อความทำนองว่าพ่อเป็นมิจฉาชีพ
  2. บัญชีที่ 1 เอาข้อความที่พ่อโพสต์ถาม ไปโพสต์ลงเพจของตัวเอง โดยมีทั้งข้อความและรูปโปรไฟล์ของทั้งสามคนติดไปด้วย

ครอบครัวนี้รู้สึกเสียหายและเสื่อมเสียชื่อเสียง จึงร้องเรียนทั้งสองบัญชี

ภาพการ์ตูนผู้หญิงหน้าบึ้งมีสายฟ้าเหนือหัว ข้าง ๆ มีปุ่มนิ้วโป้งคว่ำ รีวิวหนึ่งดาว และฟองคำพูดสีแดง สื่อถึงการกดแสดงความไม่พอใจรัว ๆ ในโพสต์ขายของ

คณะกรรมการชี้ว่า

  • การที่บัญชีที่ 1 เก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลในเรื่องนี้ เป็นการกระทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) จึง ไม่อยู่ใต้บังคับ PDPA
  • เรื่องนี้เป็น ข้อพิพาทระหว่างผู้ร้องทั้งสามกับบัญชีทั้งสอง ซึ่งต้องไปเรียกร้องตามกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

คณะกรรมการจึงยุติเรื่อง (เอกสารที่ 19/2567 ลงวันที่ 30 เมษายน 2567)

ความเห็นผู้เขียน: สังเกตว่ารูปที่ “หลุด” ไปอยู่ในเพจของอีกฝ่าย คือรูปโปรไฟล์ที่พ่อเลือกตั้งเองและเปิดให้ทุกคนเห็นอยู่แล้ว ทันทีที่เขาเข้าไปคอมเมนต์ในพื้นที่ของคนอื่น รูปนั้นก็เดินทางไปพร้อมกับข้อความ คนที่แคปไปโพสต์ต่อแทบไม่ต้องทำอะไรเพิ่มเลย บทเรียนเล็ก ๆ ที่ใช้ได้ทันทีคือ ถ้าจะเข้าไปปะทะในพื้นที่ของคนอื่น ใช้บัญชีที่ไม่มีหน้าลูกเป็นรูปโปรไฟล์ ข้อมูลเด็กเป็นเรื่องที่กฎหมายให้น้ำหนักเป็นพิเศษเมื่ออยู่ในมือองค์กร ดูได้จาก ข้อมูลเด็กต้องขอความยินยอมจากใคร พ่อแม่หรือตัวเด็ก แต่ในดราม่าระหว่างคนธรรมดา ไม่มีใครมาช่วยกรองให้

อีกจุดหนึ่ง คำว่า “มิจฉาชีพ” ที่บัญชีที่ 2 เขียน เป็นตัวอย่างคลาสสิกของ การใส่ความ ที่อาจเข้าความผิดฐานหมิ่นประมาท ซึ่งเป็นกฎหมายที่คณะกรรมการชี้ทางไว้ให้ ส่วนแม่ค้าที่ขายของผ่านเพจ ถ้าเริ่มเก็บชื่อ ที่อยู่ และเบอร์ลูกค้าเป็นประจำ ตัวเพจเองก็เริ่มขยับจากเรื่องส่วนตัวไปเป็นธุรกิจแล้ว อ่าน ร้านเล็กและ SME ต้องทำ PDPA อะไรก่อน 10 เรื่องแรก ไว้ก่อนจะดีกว่า


เรื่องที่ 3: ส่งรูปคู่ให้คนรู้จักในแชต แล้วคนที่สามเอาไปโพสต์ว่าเป็นผัวเมีย ทำไมไม่ใช่เรื่อง PDPA?

เพราะผู้ร้องถ่ายรูปและส่งรูปให้อีกฝ่ายด้วยตัวเอง การส่งต่อกันในแชตจึงเป็นการเปิดเผยเพื่อประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) และไม่ฝ่าฝืน PDPA ส่วนการโพสต์พร้อมข้อความใส่ความ คณะกรรมการชี้ว่าเป็นข้อพิพาทที่ต้องไปว่ากันตามกฎหมายอื่น นี่คือเรื่องที่เล่าไว้ในบทนำ

ผู้ร้องมี 2 คน คือผู้ชายคนหนึ่งกับผู้หญิงคนหนึ่ง โดยมอบอำนาจให้ผู้หญิงอีกคนยื่นเรื่องแทน ไทม์ไลน์เป็นแบบนี้

  1. ผู้ร้องคนที่ 1 ส่งรูปถ่ายของตัวเองคู่กับผู้ร้องคนที่ 2 ให้ผู้ถูกร้องคนที่ 1 เพื่อประกอบการสนทนา
  2. ผู้ถูกร้องคนที่ 1 ส่งรูปนั้นพร้อมข้อมูลส่วนบุคคลต่อ ให้ผู้ถูกร้องคนที่ 2 ซึ่งใช้บัญชีเฟซบุ๊กชื่อหนึ่ง
  3. ผู้ถูกร้องคนที่ 2 เอารูปพร้อมข้อมูลไปเผยแพร่และประจานบนเฟซบุ๊ก โดยมีเนื้อหาอ้างว่าผู้ร้องทั้งสอง เป็นสามีภรรยากัน ซึ่งไม่เป็นความจริง

ผู้ร้องทั้งสองอับอายและเสื่อมเสียชื่อเสียงอย่างมาก จึงร้องเรียน

หญิงคนหนึ่งถือมือถือบังหน้า รอบตัวมีฟองแชตสีฟ้าเขียนว่า ME ลอยอยู่หลายอัน สื่อถึงรูปและข้อความในแชตที่ถูกส่งต่อจนควบคุมไม่ได้

คณะกรรมการไล่เป็นช่วง

ช่วงใครทำอะไรผล
ส่งรูปครั้งแรกผู้ร้องคนที่ 1 ถ่ายเองและส่งให้ผู้ถูกร้องคนที่ 1 ด้วยตัวเองเปิดเผยเพื่อประโยชน์ส่วนตน มาตรา 4 (1)
ส่งต่อในแชตผู้ถูกร้องคนที่ 1 ส่งต่อให้ผู้ถูกร้องคนที่ 2ไม่เป็นการฝ่าฝืน PDPA
โพสต์ประจานผู้ถูกร้องคนที่ 2 โพสต์พร้อมข้อความใส่ความเป็นข้อพิพาท ตามกฎหมายอื่น

คณะกรรมการจึงยุติเรื่อง (เอกสารที่ 50/2567 ลงวันที่ 18 ตุลาคม 2567)

ความเห็นผู้เขียน: เรื่องนี้เจ็บที่สุดในชุด เพราะจุดเริ่มต้นคือความไว้ใจ คนส่งรูปไม่ได้คิดว่ากำลังเปิดเผยข้อมูลให้ใคร เขาแค่คุยกัน แต่ทันทีที่รูปออกจากมือถือของเรา เราก็ควบคุมมันไม่ได้อีก และกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลก็ไม่ได้ตามไปคุมทุกทอดที่คนธรรมดาส่งต่อกัน

ที่น่าสนใจคือคณะกรรมการใช้คำว่า “ใส่ความ” ซึ่งเป็นคำเดียวกับในความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 326 การบอกว่าคนสองคนเป็นสามีภรรยากันทั้งที่ไม่จริง ยังอาจเข้า มาตรา 423 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เรื่องการกล่าวหรือไขข่าวที่ฝ่าความจริงจนเสียหายแก่ชื่อเสียง ซึ่งเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ ถ้ากลุ่มแชตเป็นต้นทางของการแฉ TechLawNow เคยตอบไว้ว่า OpenChat แฉคนอื่น ผิดกฎหมายไหม แอดมิน คนแชร์ คนในกลุ่มโดนด้วยไหม ซึ่งช่วยให้เห็นว่าคนแต่ละทอดรับผิดต่างกันอย่างไร


เรื่องที่ 4: โดนเอารูปและคลิปไปโพสต์ใส่ร้าย กดรายงานบริษัท 3 แห่งหลายครั้งก็เงียบ ร้อง PDPA ได้ไหม?

ไม่ได้ เพราะคณะกรรมการมองว่าบัญชีที่โพสต์เก็บรูปและคลิปที่ผู้ร้องเผยแพร่ต่อสาธารณะอยู่แล้ว แล้วเอาไปใช้จากปัญหาส่วนตัว ซึ่งเป็นการกระทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) ผู้ร้องจึงต้องไปว่ากล่าวโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายอื่น

ผู้ร้องเป็นผู้หญิงคนหนึ่ง ช่วงวันที่ 8 ถึง 9 พฤศจิกายน 2566 มีบัญชีผู้ใช้งานบัญชีหนึ่ง เอารูปถ่ายและคลิปวิดีโอที่เห็นหน้าเธอ จากบัญชีแพลตฟอร์มออนไลน์ของเธอเอง ไปโพสต์ประกอบข้อความ ในลักษณะใส่ร้าย

เธอไม่ได้นิ่งเฉย เธอ รายงานโพสต์ไปที่บริษัท 3 แห่งหลายครั้ง แต่ทั้งสามบริษัท เพิกเฉย เธอเสียหายทั้งจิตใจและชื่อเสียงอย่างมาก จึงร้องเรียนบริษัททั้งสาม

มือถือที่หน้าจอมีไอคอนกราฟ ข้าง ๆ มีแถบข้อความ Information และ Report สื่อถึงการกดรายงานโพสต์ไปที่แพลตฟอร์มซ้ำหลายครั้ง

คณะกรรมการไม่ได้วิเคราะห์หน้าที่ของบริษัททั้งสามแยกไว้ในเอกสาร แต่ย้อนไปดูต้นเรื่อง คือการกระทำของบัญชีที่โพสต์

  • บัญชีนั้นเก็บรูปและคลิปของผู้ร้อง จากบัญชีแพลตฟอร์มออนไลน์ของผู้ร้องเอง แล้วเอาไปโพสต์ใส่ร้าย
  • การโพสต์มีสาเหตุจาก ปัญหาส่วนตัว ระหว่างผู้ร้องกับบัญชีนั้นที่ไม่พอใจผู้ร้อง
  • รูปเหล่านั้น เผยแพร่ต่อสาธารณะอยู่แล้ว และคนทั่วไปเข้าถึงและเก็บได้
  • จึงเป็นข้อพิพาทจากการเก็บและใช้ข้อมูล เพื่อประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) ไม่อยู่ใต้บังคับ PDPA

คณะกรรมการจึงยุติเรื่อง (เอกสารที่ 30/2568 ลงวันที่ 22 สิงหาคม 2568)

ความเห็นผู้เขียน: เรื่องนี้ใช้เวลาเกือบ 2 ปีจากวันที่โพสต์ถึงวันที่มีคำสั่ง และคำตอบสุดท้ายคือต้องไปเริ่มใหม่ด้วยกฎหมายอื่น ถ้าคุณกำลังเจอเรื่องคล้ายกัน บทเรียนคือ อย่าใช้ PDPA เป็นทางเดียว เก็บหลักฐานแล้วเดินทางกฎหมายอาญาหรือแพ่งควบคู่ไปตั้งแต่วันแรก

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ประโยค “รูปเผยแพร่ต่อสาธารณะอยู่แล้ว” ในเอกสารนี้ใช้ประกอบเหตุผลเรื่องประโยชน์ส่วนตนของคนธรรมดา ไม่ได้แปลว่าข้อมูลสาธารณะเอาไปใช้ได้ทุกอย่าง ถ้าคนที่ไปดึงรูปจากโปรไฟล์คนอื่นมาใช้เป็นบริษัท PDPA ไม่มีข้อยกเว้นทั่วไปสำหรับข้อมูลที่หาได้ในอินเทอร์เน็ต บริษัทยังต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับเหมือนข้อมูลอื่น นี่เป็นความเห็นของผู้เขียน เอกสารฉบับนี้ไม่ได้วินิจฉัยประเด็นนั้น

ส่วนคำถามว่าแพลตฟอร์มต้องลบไหม ศาลในต่างประเทศเพิ่งวางแนวน่าสนใจ TechLawNow สรุปไว้ใน ศาลบอมเบย์สั่ง X ลบได้เฉพาะวิดีโอที่ศาลตรวจแล้ว ชี้แพลตฟอร์มไม่ใช่ผู้ตัดสินหมิ่นประมาท ซึ่งตอบด้วยว่าธุรกิจไทยที่ถูกโจมตีออนไลน์ควรขอคำสั่งลบอย่างไร และถ้าอยากรู้ว่าแพลตฟอร์มต้องรับผิดแค่ไหนในไทย ดูคดีที่ สภาผู้บริโภคฟ้อง Meta แพลตฟอร์ม และสถาบันการเงินร่วมรับผิดมิจฉาชีพ 10 คดี


เรื่องที่ 5: แฟนเพจเอารูปครอบครัวและความเห็นเรื่องงานไปโพสต์ ทำไมเรื่องไปไม่ถึงการพิจารณา?

เพราะผู้ร้องระบุผู้ถูกร้องแค่ว่าเป็น “เพจ A” โดยไม่ได้ระบุชื่อ นามสกุล หรือสถานะบุคคล หลักฐานจึงไม่ชัดเจนพอจะพิจารณาได้ เรื่องนี้ไม่ได้จบที่มาตรา 4 (1) แต่จบก่อนนั้นอีก คือจบที่การยื่นเรื่องไม่ครบ

ผู้ร้องเป็นผู้หญิงคนหนึ่ง เธอเล่าว่าแฟนเพจแห่งหนึ่ง เอารูปครอบครัว และทัศนคติเรื่ององค์กรและอาชีพการงาน จากบัญชีโซเชียลส่วนตัวของเธอ ไปโพสต์ในแฟนเพจ โดยไม่ได้รับความยินยอม

หลังจากนั้นมีการ โต้ตอบกันใต้โพสต์ในเชิงคุกคาม ซึ่งเธอกังวลว่าจะทำให้คนเข้าใจผิด และกระทบทั้งชื่อเสียงและหน้าที่การงาน

มือถือแนวนอนที่หน้าจอเป็นรูปเซลฟี่คนสามคนกำลังยิ้ม มีไอคอนหัวใจและไอคอนวิดีโอลอยอยู่รอบ ๆ สื่อถึงรูปจากบัญชีส่วนตัวที่ถูกเอาไปโพสต์ต่อในแฟนเพจ

คณะกรรมการตรวจข้อเท็จจริงแล้วพบว่า

  • ผู้ถูกร้องคือ เพจ A ซึ่งผู้ร้อง ไม่ได้ระบุชื่อ นามสกุล หรือสถานะบุคคล
  • จึงเป็นกรณีที่ เอกสารหลักฐานไม่ชัดเจนเพียงพอ ที่จะพิจารณาได้ ตามระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลว่าด้วยการยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน พ.ศ. 2565

คณะกรรมการจึงสั่งไม่รับเรื่อง (เอกสารที่ 25/2566 ลงวันที่ 13 พฤศจิกายน 2566)

ความเห็นผู้เขียน: นี่คือเรื่องที่เราไม่มีวันรู้คำตอบ ถ้าแฟนเพจนั้นเป็นของบริษัทหรือคนที่ทำเพจเป็นธุรกิจ การเอารูปครอบครัวของคนอื่นไปโพสต์อาจไม่ได้อยู่ใต้ข้อยกเว้นประโยชน์ส่วนตนเหมือนเรื่องที่ 2 ถึง 4 แต่เพราะไม่รู้ว่าเพจเป็นของใคร คณะกรรมการจึงไปไม่ถึงคำถามนั้นเลย

บทเรียนสำหรับคนที่จะร้องเรียนคือ ก่อนยื่น ต้องรู้ว่ากำลังร้องเรียนใคร ดูหน้า “เกี่ยวกับ” หรือ “ความโปร่งใสของเพจ” ว่ามีชื่อบริษัท ที่อยู่ หรือเบอร์ติดต่อไหม ถ้าเพจลงโฆษณา มักมีข้อมูลผู้จ่ายเงินให้เห็น เรื่องการยืนยันตัวตนผู้ลงโฆษณาเพิ่งเข้มขึ้นในไทยด้วย ดูได้จาก No ID No Ads เริ่ม 1 พ.ย. 2569 ที่ TechLawNow สรุปไว้ ถ้าหาไม่ได้จริง ๆ ทางที่เหลือมักเป็นการแจ้งความ ซึ่งเจ้าหน้าที่มีอำนาจขอข้อมูลจากผู้ให้บริการได้มากกว่าเรา


เมื่อไรดราม่าโซเชียลจะกลายเป็นเรื่อง PDPA ของธุรกิจ?

ทันทีที่คนโพสต์ไม่ได้ทำในฐานะคนธรรมดา แต่ทำในนามธุรกิจ เพจร้าน หรือองค์กร ข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) ใช้ได้กับบุคคลที่ทำเพื่อเรื่องส่วนตัวเท่านั้น บริษัทไม่มีชีวิตส่วนตัวให้อ้าง เมื่อเพจของธุรกิจเอารูปหรือข้อมูลลูกค้าไปโพสต์ ธุรกิจนั้นคือผู้ควบคุมข้อมูลตามมาตรา 6 และต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับ

เทียบให้เห็นกับตอนที่แล้ว ในตอนที่ 4 เจ้าของบ้านที่โพสต์เรื่องผู้เช่ารอด PDPA แต่ บริษัทให้เช่าห้องที่โพสต์บัตรประชาชนผู้เช่าฝ่าฝืนมาตรา 27 หลักเดียวกันใช้กับดราม่าโซเชียลได้ทุกเรื่อง

สถานการณ์คนโพสต์อยู่ในฐานะไหนPDPA ใช้ไหม
คนธรรมดาแคปโพสต์คู่กรณีไปโพสต์ต่อในบัญชีตัวเองบุคคล เรื่องส่วนตัวมักไม่ใช้ มาตรา 4 (1) แต่ยังมีกฎหมายอื่น
แอดมินเพจร้านแคปแชตลูกค้าที่ด่าร้าน ไปโพสต์ประจานในเพจร้านร้านคือผู้ควบคุมข้อมูลใช้ เสี่ยงฝ่าฝืนมาตรา 27
พนักงานเอารูปลูกค้าที่ถ่ายในร้านไปโพสต์แซวในบัญชีส่วนตัวก้ำกึ่ง ขึ้นกับว่าใช้ข้อมูลที่ได้จากงานหรือไม่เสี่ยง และบริษัทอาจต้องตอบคำถามเรื่องมาตรการดูแลข้อมูล
เพจรีวิวหรือครีเอเตอร์ที่มีรายได้ เอารูปคนอื่นมาทำคอนเทนต์ดราม่ายิ่งเป็นธุรกิจ ยิ่งอ้างประโยชน์ส่วนตนยากพื้นที่สีเทา ควรทำเหมือนกฎหมายใช้บังคับไว้ก่อน

แถวที่ 2 ถึง 4 เป็นความเห็นของผู้เขียน เอกสาร 5 ฉบับนี้ไม่ได้ตอบสถานการณ์เหล่านั้นตรง ๆ แต่ทิศทางสอดคล้องกับเรื่องที่บริษัทเป็นผู้ถูกร้องในตอนก่อน ๆ ของซีรีส์

ถ้าเพจของคุณโพสต์รูปคนอื่นเป็นงานประจำ เช่น รูปงานอีเวนต์ รูปลูกค้า หรือรูปพนักงาน อ่าน โพสต์รูปงาน CSR ลงเพจบริษัท ต้องขอความยินยอมใคร แล้วเก็บหลักฐานการอนุญาตให้ครบด้วย สัญญาอนุญาตให้ใช้ภาพถ่าย ส่วนความยินยอมที่ใช้ได้จริงต้องหน้าตาแบบไหน ดู คู่มือความยินยอมที่ถูกต้องตาม PDPA


ถ้าคุณโดนโพสต์ประจานโดยคนธรรมดา ต้องใช้กฎหมายไหนแทน PDPA?

ทางหลักมี 3 ทาง คือหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา ละเมิดทางแพ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ในกรณีที่รูปถูกตัดต่อหรือดัดแปลง ทั้ง 5 เรื่องในบทความนี้ คณะกรรมการชี้ทางไปที่ “กฎหมายอื่น” อยู่แล้ว ตารางนี้คือแผนที่ว่ากฎหมายอื่นนั้นคืออะไร

กฎหมายใช้เมื่อไรสาระสำคัญ
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326ใส่ความเราต่อคนอื่น จนน่าจะเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชังจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 328หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา เช่น โพสต์สาธารณะจำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420ทำให้เราเสียหายโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อเรียกค่าสินไหมทดแทนได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 423กล่าวหรือไขข่าวที่ฝ่าความจริง จนเสียหายแก่ชื่อเสียงเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ เหมาะกับข่าวลือแบบเรื่องที่ 3
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 16เอาภาพของคนอื่นที่ถูกสร้าง ตัดต่อ เติม หรือดัดแปลงด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ไปเผยแพร่จนน่าจะทำให้เสียชื่อเสียงหรืออับอายจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท

ข้อควรรู้สองข้อ ข้อแรก ความผิดฐานหมิ่นประมาทเป็นความผิดอันยอมความได้ ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ ถ้าปล่อยไว้นานเพราะรอผลจากช่องทางอื่น อาจเสียสิทธิทางอาญาไปเลย ข้อสอง มาตรา 16 ใช้กับภาพที่ถูกตัดต่อหรือดัดแปลง ถ้าเป็นรูปจริงที่ไม่ได้แก้อะไร ทางหลักยังเป็นหมิ่นประมาท

ภาพตัดต่อด้วย AI ทำให้มาตรา 16 สำคัญขึ้นทุกวัน ต่างประเทศเริ่มขยับไปไกลกว่านั้นแล้ว เช่น เดนมาร์กยื่นร่าง L 49 คุ้มครองใบหน้าและเสียงจาก deepfake ที่ให้ผู้เผยแพร่ต้องพิสูจน์ความยินยอมเอง

ความเห็นผู้เขียน: อย่าอ่านตารางนี้แล้วรีบไปแจ้งความทุกเรื่อง คดีหมิ่นประมาทใช้เวลา ใช้เงิน และบางครั้งทำให้ดราม่ายาวขึ้น หลายเรื่องจบได้ดีกว่าด้วยหนังสือขอให้ลบโพสต์ที่เขียนอย่างมืออาชีพ หรือการเจรจาที่จบด้วยสัญญาประนีประนอมยอมความ ควรปรึกษาทนายเพื่อเลือกทางที่ได้ผลกับเรื่องของคุณจริง ๆ


โดนเอารูปไปโพสต์ประจาน ต้องทำอะไรก่อน? 7 ขั้นตอนที่ใช้ได้ทันที

เริ่มจากเก็บหลักฐานให้ครบก่อนอีกฝ่ายลบ แล้วค่อยเลือกว่าจะเจรจา รายงานแพลตฟอร์ม หรือดำเนินคดี ลำดับนี้สำคัญ เพราะหลายคนรีบตอบโต้ในคอมเมนต์ก่อน ซึ่งทั้งเพิ่มดราม่าและอาจทำให้ตัวเองกลายเป็นผู้ถูกกล่าวหาด้วย

  1. แคปหน้าจอทั้งโพสต์ คอมเมนต์ ชื่อบัญชี และลิงก์ พร้อมวันเวลา บันทึกหน้าจอเป็นวิดีโอด้วยยิ่งดี
  2. ระบุให้ได้ว่าคนโพสต์คือใคร ชื่อจริง บัญชี หรือข้อมูลผู้ดูแลเพจ เรื่องที่ 5 ไปต่อไม่ได้เพราะขั้นนี้
  3. ดูว่าคนโพสต์เป็นคนธรรมดาหรือธุรกิจ ถ้าเป็นธุรกิจ ใช้สิทธิตาม PDPA ได้ เช่น ขอให้ลบตามมาตรา 33 ถ้าเป็นคนธรรมดา ไปทางกฎหมายอื่น
  4. รายงานโพสต์ที่แพลตฟอร์ม เลือกหมวดที่ตรงที่สุด เช่น การกลั่นแกล้ง ข้อมูลส่วนตัว หรือการแอบอ้าง เก็บหลักฐานการรายงานทุกครั้งไว้ด้วย เพราะเรื่องที่ 4 แสดงให้เห็นว่าการรายงานอย่างเดียวอาจไม่พอ
  5. ส่งหนังสือขอให้ลบเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุโพสต์ เหตุผล และกำหนดเวลา
  6. ถ้ามีการใส่ความหรือรูปถูกตัดต่อ แจ้งความภายใน 3 เดือน และปรึกษาทนายเรื่องการฟ้องแพ่งควบคู่
  7. อย่าโพสต์ตอบโต้ด้วยข้อมูลของอีกฝ่าย เรื่องที่ 2 เริ่มจากการเข้าไปถามในพื้นที่ของคนอื่น แล้วจบที่ข้อมูลของตัวเองถูกเอาไปโพสต์ต่อ

ถ้าคนที่โพสต์เป็นบริษัท และคุณจะใช้สิทธิตาม PDPA จริง ดูวิธีที่บริษัทต้องตอบคำขอได้ใน ลูกค้าขอดู ขอลบ ขอหยุดใช้ข้อมูล ตอบอย่างไรให้ทันกำหนด จะช่วยให้รู้ว่าควรได้คำตอบเมื่อไร


เจ้าของเพจและธุรกิจ ต้องเช็กอะไรก่อนดราม่าจะกลายเป็นเรื่องร้องเรียน? เช็กลิสต์ 10 ข้อ

ถ้าเพจของคุณตอบข้อไหนไม่ได้ ให้แก้ข้อนั้นก่อนดราม่าครั้งถัดไปจะมาถึง คนธรรมดาอาจรอดด้วยมาตรา 4 (1) แต่เพจธุรกิจไม่มีข้อยกเว้นนี้ให้ใช้ และดราม่าในคอมเมนต์เกิดได้ทุกวัน ทั้ง 10 ข้อใช้ได้ทันที ไม่ต้องลงทุนระบบใหม่

  1. ห้ามแคปแชตหรือรูปลูกค้าไปโพสต์ตอบโต้ในเพจธุรกิจ แม้ลูกค้าจะด่าก่อนก็ตาม
  2. กำหนดตัวคนที่โพสต์และตอบคอมเมนต์ในนามเพจได้ และให้เรื่องที่เกี่ยวกับลูกค้ารายคนต้องผ่านคนตรวจ
  3. เขียนกติกาแอดมินลงในสัญญา ถ้าจ้างคนนอกดูแลเพจ ดูตัวอย่าง สัญญาจ้างแอดมินเพจและตอบแชตลูกค้า
  4. ขอความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนโพสต์รูปลูกค้า โดยเฉพาะรูปที่เห็นหน้าชัด
  5. ไม่ดึงรูปจากโปรไฟล์ส่วนตัวของใครมาใช้ แม้จะเปิดสาธารณะ (เรื่องที่ 4 และ 5)
  6. ระวังรูปเด็กเป็นพิเศษ ถ้าเด็กยังไม่บรรลุนิติภาวะ ต้องดูเรื่องความยินยอมของผู้ใช้อำนาจปกครองด้วย อ่าน คู่มือข้อมูลเด็กตามมาตรา 20
  7. ตอบดราม่าด้วยข้อเท็จจริงของธุรกิจ ไม่ใช่ข้อมูลส่วนตัวของอีกฝ่าย เช่น อธิบายนโยบายคืนสินค้า ไม่ใช่บอกว่าลูกค้าคนนี้เคยซื้ออะไร
  8. ถ้ามีคนขอให้ลบรูปหรือโพสต์ที่เกี่ยวกับเขา ลบก่อน แล้วค่อยคุย ความเพิกเฉยคือสิ่งที่พาหลายเรื่องไปถึงการร้องเรียน
  9. มีช่องทางรับคำขอและบันทึกการตอบ เพื่อพิสูจน์ได้ว่าตอบทันกำหนด
  10. อบรมแอดมินและพนักงานที่ถือมือถือของบริษัท เพราะทุกดราม่าเริ่มจากคนกดโพสต์ ไม่ใช่ระบบ

ข้อ 10 คือข้อที่ทำให้ 9 ข้อแรกเกิดขึ้นจริง ถ้าอยากให้ทีมมีทักษะนี้ติดตัว ลองดูคอร์สพัฒนาทักษะคนทำงานที่ SkiLLNo ส่วนเพจที่ต้องโพสต์ข้อมูลคนอื่นเพื่อการทำงานจริง ๆ ให้เลือกฐานให้ถูกก่อนด้วย คู่มือเลือกฐานทางกฎหมายตามมาตรา 24


เพจธุรกิจที่โพสต์ประจานลูกค้า เสี่ยงอะไรบ้าง? 4 ชั้นที่เจ้าของธุรกิจควรรู้

ความเสี่ยงมาได้ทั้งจาก PDPA กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่ง และชื่อเสียงของแบรนด์ และต่างจากคนธรรมดาตรงที่ธุรกิจโดนได้ครบทุกชั้นพร้อมกัน เพราะไม่มีข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) มาตัดชั้นแรกออก

ชั้นความเสี่ยงรายละเอียด
1PDPA ทางปกครองผู้ควบคุมข้อมูลที่ใช้หรือเปิดเผยข้อมูลโดยฝ่าฝืนมาตรา 27 อาจถูกปรับไม่เกิน 3,000,000 บาทตามมาตรา 83 และคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญสั่งให้แก้ไขหรือระงับการกระทำได้ตามมาตรา 90 ถ้าเป็นข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 ยังมีโทษอาญาตามมาตรา 79 ด้วย
2PDPA ทางแพ่งเจ้าของข้อมูลเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ตามมาตรา 77 และศาลอาจสั่งค่าสินไหมเชิงลงโทษเพิ่มได้ไม่เกิน 2 เท่าตามมาตรา 78
3กฎหมายอื่นหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 326 และ 328 ละเมิดตามมาตรา 420 และ 423 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์มาตรา 16 ถ้ามีการตัดต่อภาพ ข้อนี้ใช้ได้ทั้งกับบริษัทและคนธรรมดา
4ชื่อเสียงแบรนด์ลูกค้าใหม่ไม่ได้จำว่าใครเริ่มดราม่า เขาจำว่าร้านนี้เอาแชตลูกค้ามาประจาน

อ่านภาพรวมโทษตาม PDPA ทั้งหมดได้ที่ คู่มือโทษตาม PDPA


ให้ Kooru ช่วยวางกติกาเพจและข้อมูลลูกค้า ก่อนดราม่าครั้งถัดไป

Kooru ช่วยวางเอกสาร กติกาแอดมิน และระบบรับคำขอลบ ให้เพจธุรกิจของคุณรับมือดราม่าได้โดยไม่สร้างเรื่องร้องเรียนใหม่ เพราะทั้ง 5 เรื่องในบทความนี้มีจุดร่วมเดียวกัน คือ ข้อมูลที่ถูกส่ง ถูกแคป และถูกโพสต์ต่อ ในวันที่อารมณ์ร้อนที่สุด คนธรรมดาอาจรอดด้วยข้อยกเว้น แต่เพจธุรกิจไม่มีข้อยกเว้นให้

1. ความยินยอมสำหรับรูปและข้อมูลลูกค้า

ก่อนโพสต์รูปลูกค้า รีวิว หรือรูปในงานอีเวนต์ ต้องมีหลักฐานว่าเขายินยอม เริ่มได้จาก ชุดแบบฟอร์มความยินยอมสำหรับลูกค้า ที่แก้ใช้ได้ในวันเดียว

2. กติกาแอดมินเพจและการตอบดราม่า

เราช่วยเขียนแนวปฏิบัติว่าแอดมินตอบคอมเมนต์อย่างไร อะไรห้ามโพสต์เด็ดขาด และเรื่องไหนต้องส่งต่อให้คนตัดสินใจ

3. ระบบรับคำขอลบและคำร้องเรียน

ใช้ ชุดแบบฟอร์มคำขอใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูล เพื่อให้คำขอลบรูปหรือโพสต์ไม่ถูกเพิกเฉย และมีหลักฐานว่าตอบทันกำหนด

4. บริการ DPO รายเดือน

ถ้าธุรกิจของคุณมีเพจที่คนคอมเมนต์ทุกวัน และอยากมีคนตอบเรื่องเหล่านี้ต่อเนื่อง ดู บริการ DPO as a Service ของ Kooru

ติดต่อเรา

ทักมาทาง LINE @kooru เล่าสั้น ๆ ว่าธุรกิจของคุณใช้เพจหรือโซเชียลแบบไหน ทีมกฎหมาย Kooru ตอบในเวลาทำการ ปรึกษาเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่าย


ข้อความฝากให้คิด

PDPA ไม่ได้ถูกเขียนมาเพื่อตัดสินว่าใครผิดในดราม่า

รูปที่ส่งให้ใครสักคน คือรูปที่เราตัดสินใจปล่อยไปแล้ว

รูปโปรไฟล์ที่ติดหน้าลูก เดินทางไปทุกที่ที่เราคอมเมนต์

ร้องเรียนใครสักคน ต้องรู้ก่อนว่าคนนั้นคือใคร

และคำถามที่เจ้าของเพจควรถามก่อนกดโพสต์ตอบโต้ ไม่ใช่ “เขาเริ่มก่อนไหม” แต่คือ “ถ้าเราเป็นคนธรรมดา เรื่องนี้รอด แต่เราเป็นธุรกิจ เราพร้อมตอบไหม”


คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับดราม่าโซเชียลและ PDPA

1. โดนเอารูปไปโพสต์ประจานในเฟซบุ๊ก ร้องเรียน PDPA ได้ไหม?

ถ้าคนโพสต์เป็นคนธรรมดาที่ทำเพราะปัญหาส่วนตัว มักร้องไม่ได้ เพราะเข้าข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) เหมือนเรื่องร้องเรียนที่ 19/2567, 30/2568 และ 50/2567 ทางที่ใช้ได้คือหมิ่นประมาท ละเมิด หรือ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ แต่ถ้าคนโพสต์เป็นบริษัทหรือเพจธุรกิจ PDPA ใช้บังคับ

2. มาตรา 4 (1) ของ PDPA คืออะไร?

มาตรา 4 (1) บอกว่า PDPA ไม่ใช้กับการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลที่ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น ข้อยกเว้นนี้ใช้กับคนธรรมดา ไม่ใช้กับบริษัทหรือเพจที่ทำในนามธุรกิจ

3. ญาติไม่ยอมลบรูปครอบครัวที่มีเราอยู่ ใช้ PDPA บังคับได้ไหม?

ไม่ได้ ในเรื่องร้องเรียนที่ 16/2566 คณะกรรมการเห็นว่ารูปครอบครัวที่โพสต์ลงโซเชียลเข้าข้อยกเว้นเรื่องกิจกรรมในครอบครัวตามมาตรา 4 (1) จึงไม่รับเรื่อง ทางที่เหลือคือคุยกันตรง ๆ หรือดูกฎหมายอื่นถ้ามีความเสียหายจริง

4. ส่งรูปให้เพื่อนในแชต แล้วเพื่อนส่งต่อ ผิด PDPA ไหม?

ในเรื่องร้องเรียนที่ 50/2567 คณะกรรมการเห็นว่าเมื่อผู้ร้องถ่ายและส่งรูปเอง การส่งต่อระหว่างคนธรรมดาไม่ฝ่าฝืน PDPA ส่วนคนที่เอารูปไปโพสต์พร้อมข้อความใส่ความ เป็นเรื่องที่ต้องไปว่ากันตามกฎหมายอื่น เช่น หมิ่นประมาท

5. รูปที่เราโพสต์สาธารณะเอง คนอื่นเอาไปใช้ได้ไหม?

ถ้าเป็นคนธรรมดาที่เอาไปใช้เพราะปัญหาส่วนตัว PDPA มักไม่ใช้ตามเรื่องร้องเรียนที่ 30/2568 แต่ถ้าเอาไปใส่ร้าย ยังผิดกฎหมายอื่นได้ ส่วนบริษัท ความเห็นผู้เขียนคือ PDPA ไม่มีข้อยกเว้นทั่วไปสำหรับข้อมูลที่หาได้ในอินเทอร์เน็ต บริษัทยังต้องมีฐานทางกฎหมาย

6. กดรายงานโพสต์ที่แพลตฟอร์มแล้วไม่มีใครจัดการ ทำอะไรต่อได้?

เก็บหลักฐานการรายงานไว้ แล้วเดินทางกฎหมายอื่นควบคู่ เช่น ส่งหนังสือขอให้ลบถึงคนโพสต์ แจ้งความภายใน 3 เดือนถ้ามีการใส่ความ หรือฟ้องแพ่ง ในเรื่องร้องเรียนที่ 30/2568 การร้อง PDPA ต่อบริษัทที่ไม่ตอบรายงาน ไม่ได้ช่วยให้เรื่องจบ

7. ร้องเรียนเพจที่ไม่รู้ว่าเป็นของใคร ได้ไหม?

ยาก ในเรื่องร้องเรียนที่ 25/2566 ผู้ร้องระบุแค่ชื่อเพจ ไม่ได้ระบุชื่อ นามสกุล หรือสถานะบุคคล คณะกรรมการจึงไม่รับเรื่องเพราะหลักฐานไม่ชัดพอ ก่อนยื่นควรหาข้อมูลผู้ดูแลเพจจากหน้าความโปร่งใส หรือแจ้งความให้เจ้าหน้าที่ขอข้อมูลจากผู้ให้บริการ

8. ถูกโพสต์ว่าเป็นมิจฉาชีพ ทั้งที่ไม่จริง ต้องทำอย่างไร?

เก็บหลักฐานพร้อมวันเวลา แล้วปรึกษาทนายเรื่องหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 326 หรือ 328 ถ้าโพสต์สาธารณะ ซึ่งต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ และพิจารณาฟ้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่งควบคู่

9. เพจร้านแคปแชตลูกค้าที่ด่าร้านไปโพสต์ ผิดไหม?

เสี่ยงมาก ความเห็นผู้เขียนคือร้านเป็นผู้ควบคุมข้อมูลตามมาตรา 6 ได้แชตมาเพื่อขายของหรือบริการ การเอาไปโพสต์ประจานคือการใช้เกินวัตถุประสงค์ ซึ่งอาจฝ่าฝืนมาตรา 27 เหมือนบริษัทที่โพสต์บัตรประชาชนผู้เช่าในเรื่องร้องเรียนที่ 8/2568

10. ภาพถูกตัดต่อด้วย AI แล้วเอาไปโพสต์ ใช้กฎหมายอะไร?

พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์มาตรา 16 ใช้กับการเอาภาพของคนอื่นที่ถูกสร้าง ตัดต่อ เติม หรือดัดแปลงด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ไปเผยแพร่จนน่าจะทำให้เสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรืออับอาย โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท


อ้างอิง (References)

  1. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. (30 ส.ค. 2566). ผลการพิจารณาที่ 16/2566 (ขอให้ลบรูปครอบครัวบนสื่อสังคมออนไลน์ มาตรา 4 (1) กิจกรรมในครอบครัว)
  2. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (30 เม.ย. 2567). ผลการพิจารณาที่ 19/2567 (สัญลักษณ์แสดงความไม่พอใจในเพจขายสินค้า และการโพสต์ข้อความพร้อมรูปโปรไฟล์ครอบครัว มาตรา 4 (1))
  3. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (18 ต.ค. 2567). ผลการพิจารณาที่ 50/2567 (รูปคู่ที่ส่งในแชตถูกส่งต่อและโพสต์ว่าเป็นสามีภรรยา มาตรา 4 (1))
  4. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (22 ส.ค. 2568). ผลการพิจารณาที่ 30/2568 (รูปและคลิปจากบัญชีของผู้ร้องถูกโพสต์ใส่ร้าย มาตรา 4 (1))
  5. คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ คณะที่ 2. (13 พ.ย. 2566). ผลการพิจารณาที่ 25/2566 (แฟนเพจโพสต์รูปครอบครัว ผู้ร้องไม่ระบุตัวผู้ถูกร้อง)
  6. พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4 (1), 6, 20, 24, 26, 27, 33, 74, 77, 78, 79, 83 และ 90
  7. ระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ว่าด้วยการยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน พ.ศ. 2565
  8. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 (ร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน), 326, 328 และ 333 (ความผิดอันยอมความได้)
  9. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และ 423
  10. พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 มาตรา 16
  11. AIPDPA. บทความและคู่มือเรื่องการโพสต์ข้อมูลผู้อื่น ข้อมูลเด็ก และความยินยอม สืบค้นจาก https://aipdpa.com

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการตัดสินใจทางธุรกิจ ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะกรณี เรื่องเล่าสรุปจากเอกสารผลการพิจารณาเรื่องร้องเรียนที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ ส่วนที่ระบุว่าเป็นความเห็นของผู้เขียนหรือข้อคิดเป็นการวิเคราะห์เพิ่มเติม ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของเอกสาร เราไม่ระบุชื่อบุคคลและองค์กรในเรื่องเล่าเพื่อมุ่งที่หลักการ

โดย: คุณภูวรา (Khun Phuwara) – ที่ปรึกษาอาวุโสด้านกลยุทธ์ธุรกิจและ Legal-Tech แห่ง The Kooru

คำถามที่พบบ่อย

โดนเอารูปไปโพสต์ประจานในเฟซบุ๊ก ร้องเรียน PDPA ได้ไหม?

ถ้าคนโพสต์เป็นคนธรรมดาที่ทำเพราะปัญหาส่วนตัว มักร้องไม่ได้ เพราะเข้าข้อยกเว้นมาตรา 4 (1) เหมือนเรื่องร้องเรียนที่ 19/2567, 30/2568 และ 50/2567 ทางที่ใช้ได้คือหมิ่นประมาท ละเมิด หรือ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ แต่ถ้าคนโพสต์เป็นบริษัทหรือเพจธุรกิจ PDPA ใช้บังคับ

ญาติไม่ยอมลบรูปครอบครัวที่มีเราอยู่ ใช้ PDPA บังคับได้ไหม?

ไม่ได้ ในเรื่องร้องเรียนที่ 16/2566 คณะกรรมการเห็นว่ารูปครอบครัวที่โพสต์ลงโซเชียลเข้าข้อยกเว้นเรื่องกิจกรรมในครอบครัวตามมาตรา 4 (1) จึงไม่รับเรื่อง ทางที่เหลือคือคุยกันตรง ๆ หรือดูกฎหมายอื่นถ้ามีความเสียหายจริง

เพจร้านแคปแชตลูกค้าที่ด่าร้านไปโพสต์ ผิดไหม?

เสี่ยงมาก ร้านเป็นผู้ควบคุมข้อมูลตามมาตรา 6 ได้แชตมาเพื่อขายของหรือบริการ การเอาไปโพสต์ประจานคือการใช้เกินวัตถุประสงค์ ซึ่งอาจฝ่าฝืนมาตรา 27 และเพจธุรกิจอ้างข้อยกเว้นประโยชน์ส่วนตนตามมาตรา 4 (1) ไม่ได้

ภูวรา ครอบตะคุ ผู้ก่อตั้ง Kooru

เกี่ยวกับผู้เขียน: ภูวรา ครอบตะคุ

ทนายความ ใบอนุญาตเลขที่ 477/2558 · เนติบัณฑิตไทย รุ่น 69 · LL.M. กฎหมาย IP & IT (เหรียญทอง) · DPO

ทำงานด้านไอทีและดิจิทัลมาร์เก็ตติ้งมากว่า 20 ปีก่อนเข้าสู่วิชาชีพกฎหมาย ผู้ก่อตั้ง Kooru ที่ปรึกษากฎหมายเทคโนโลยีที่ดูแล PDPA, AI Governance และทรัพย์สินทางปัญญาให้ SME

อยากรู้ว่าธุรกิจของคุณทำ PDPA ครบหรือยัง?ตรวจความพร้อมฟรี รับรายงาน Gap Analysis ภายใน 3 วันทำการ
ปรึกษาฟรีทาง LINE